Bel ve sırt ağrısı

Bel bedenimizin tartısını taşıyan ve birebir vakitte günlük aktivitemiz içerisinde gövdemizin hareketli olmasını sağlayan bir yapıdır. Bel 5 adet omur ve bu omurları birbirine bağlayan kıkırdak yastıkçıklar (disk), eklem yapıları ve bunlara takviye olan yumuşak dokulardan oluşurr. Bel omurları içerisinden bacakların kas denetimini sağlayan, bacakların duyusunu taşıyan ve idrar, gaita ve seksüel işlevlerin denetimini sağlayan hudutlar geçer.

Belde yer alan omur, disk ve yumuşak dokularda gelişen rastgele bir olay bel ağrısı yapabilir. Bel ağrısı, günümüzde bireyin günlük aktivitesini kısıtlayan en kıymetli nedenlerden birisidir. İnsanların yaklaşık % 80’i hayatları boyunca en az bir kez bel ağrısı ile karşılaşmaktadır. Bel ağrısı gelişmiş toplumlarda görülen kronik hastalıklar ortasında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırayı almakta ve cerrahi tedavi yapılan hastalıklar ortasında beşinci sırada bulunmaktadır. Ağrı bazen haftalar hatta aylarca sürmekte, hastaların iş hayatları altüst olmakta, aile ve toplumsal yaşantıları bu olaydan önemli halde etkilenebilmektedir.

Bel ağrısı en sık 20-40’lı yaşlarda görülmektedir. Bel ağrısı akut ve kronik olmak üzere 2 kümeye ayrılabilir. Akut bel ağrısı durumunda ekseriyetle ağrı birkaç gün içerisinde azalır ve birkaç hafta sonra büsbütün geçer. Ağrı 3 aydan daha fazla sürerse bu ağrıya kronik bel ağrısı denir. Bel ağrısı olan hastaların %90’ının yakınması birinci 4 hafta içinde zaten geçerken lakin %5’i kronikleşir. Bu tip ağrılara genel olarak “Mekanik bel ağrısı” da diyoruz.

Birden fazla bel ağrısı durumunda ağrının nedeni hikaye ve klinik muayene ile anlaşılır, yardımcı incelemeler ve radyolojik tetkiklerde bir şey bulunamaz. Bu nedenle bel ağrısı olan hastaların birçoklarında ağrı yakınmaları birkaç gün içerisinde zaten gerileyeceğinden, çoğunlukla tetkik edilmelerine gerek yoktur. Bel ağrısı yakınmasıyla bizlere gecikmeden ulaşan hastaların büyük kısmı konservatif tedavi ismi verilen cerrahi dışı metotlarla iyileşebilmektedir. Akut bel ağrısı nedeni olarak bel fıtığı, kas ve yumuşak dokulardaki çok gerilme düşünülüyorsa, bu hastalara yatak istirahati (5 günü geçmeyen) ve ilaç tedavisi önerilir.Ancak sahip olduğu bel ağrısı kolay bir tedavi ile güzelleşebilecek iken, bilinçsizce yapılan uygulamalar sonucu ameliyatlık hale gelmiş, daha da berbatı ameliyata bile yetişemeden felç kalmış hastalar vardır.

Tedavide muvaffakiyete giden yol hakikat teşhisten geçer. Bunun için bel ağrısı bulunan hasta da ilgili uzman tabibe müracaat etmelidir. Tabip hastanın şikayetlerini dinleyecek, muayenesini yapacak ve hastalığıyla ilgili tüm tetkik ve analizleri isteyecektir. Şu nedenlerle doktora başvuran hastalarda incelememize direkt grafi ile başlamak ve takibinde Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) hatta ek kan tetkikleri ve kemik sintigrafisi yapmak gerekebilir: Tekrarlayan bel ağrısı atakları, kronik bel ağrısı, ağrı şiddetinin giderek artması, bel ağrısı ile birlikte uyluk ve bacak ağrısı, uyuşukluk, güçsüzlük, istemli idrar ve gaita yapamama, seksüel işlev bozukluğu üzere belirtilerin olması; istirahat ile geçmeyen bel ağrısı; bel ağrısı ile birlikte çok kilo kaybı, ateş, üşüme ve titreme olması.

Lakin beyin cerrahi uzmanı bir hekim kesin olarak ameliyata karar vermişse artık ameliyatı geciktirmemek gerekir. Zira gecikme sonucunda bazen telafisi mümkün olmayan sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Kuvvet kaybı üzere nörolojik bulgular olmamasına karşın, uzun süren ağrı nedeniyle hastaların ömür kaliteleri etkileniyorsa ağrı tek başına cerrahi teşebbüs nedeni olabilir. Cerrahi teşebbüs tekniği seçilirken her hasta farklı başka kıymetlendirilir ve o hastaya uygun teknik seçilir. Ekseriyetle de operasyonun hiçbir safhasında dokulara çıplak gözle müdahale etmeyip, ciltten itibaren imgeyi büyüten mikrocerrahi teknik yahut endoskopik teknik ile çalışılmalıdır. Zira binlerce yıl önce Hipokrat tarafından ortaya konmuş bir tedavi prensibi olan”Öncelikle hastaya ziyan vermeyiniz” kelamı bugün de geçerliliğini korumaktadır.

Bel epeyce karmaşık bir anatomik yapıya sahiptir ve bel ağrısı yapabilecek pek çok neden vardır. Travma, bel ağrısı ve/veya bacak ağrısı yapabilen kıymetli sebeplerdendir. Travma şiddetine nazaran zedelenme yüzeysel dokularda kalabileceği üzere derine, omur kemikleri ve hudut elemanlarına kadar da ilerleyebilir. Kas ve yumuşak dokuların çok gerilmesine yahut ufak yaralanmalara bağlı olan bel ağrısı (mekanik bel ağrısı) varsa ağrı kesiciler, kas gevşeticiler ve kısa müddetli yatak istirahati tek başına birden fazla olguda kafidir. Fakat omurga kırığı ve/veya bel kayması durumlarına yol açan daha önemli travmaların tedavisi doğal olarak farklıdır.

Doğuştan gelen birtakım yapısal bozukluklar ve omurga form bozukluğu da misal şikâyetlere yol açabilir. Öte yandan omurga kireçlenmesi (dejeneratif değişiklikler) ekseriyetle yaşlanmaya bağlı ortaya çıkarken, birtakım şahıslarda meslek ve genetik yapı da kıymetli rol oynar. Yaşlanma sonucu disk ve bağlarda oluşan aşınma, yırtılma, deformasyon bel ağrısı yapabilir. Hastanın şişman olması dezavantajdır. Bazen eklemlerin kalınlaşması, kireçlenme ve disk dejenerasyonu ilerleyerek hudut elemanlarının geçtiği kanal ve delikleri daraltır. Bu da önemli şikâyetlere neden olabilir. Halkımızın “bel kayması” dediği spondilolistezis te bel ağrısı ve bacak ağrısına yol açabilir.

İşte bu türlü bel fıtığı, bel kayması, spinal dar kanal üzere nedenlere bağlı bel ağrısı hastasında, sonlara basıya bağlı bacaklarda güçsüzlük ve/veya istemli idrar ve gaita yapamama yakınmaları varsa, omurgada olağandışı hareketlilik (instabilite) varsa cerrahi teşebbüs kesinlikle gereklidir. Yok şayet sonlara bası bulgusu yoksa ağrı kesici, kas gevşetici ve yatak istirahati (5 günü geçmeyen) önerilir.

Çeşitli romatizmal rahatsızlıklar da değerli bir kümesi oluşturur. Enfeksiyon hastalıkları da unutulmamalıdır. Bu hastalarda da hudutlara basıya bağlı bacaklarda güçsüzlük ve/veya istemli idrar ve gaita yapamama, olağandışı hareketlilik (instabilite) varsa cerrahi teşebbüs yapılmalı, neden enfeksiyon ise ek antibiyotik tedavisi verilmelidir.

Bel ağrısı ve/veya bacak ağrısı dendiğinde insanların en çok korktuğu hastalıkların başında tümörler gelir. Bunların bir kısmı düzgün huylu, bir kısmı ise berbat huyludur. Tümörler şahsen beldeki kemiklerden ya da yumuşak dokulardan köken alabileceği üzere komşu yahut uzak organlardan yayılma yoluyla da gelmiş olabilirler. Bu nedenle daima bel ağrısı ve bacak ağrısı şikayetleri ciddiye alınmalı, en ufak kuşkuda ileri tetkiklere gidilmelidir. Tümöre bağlı bel ağrısında şayet hudutlara basıya bağlı bacaklarda güçsüzlük ve/veya istemli idrar ve gaita yapamama yakınmaları varsa yahut omurgada olağandışı hareketliliğe (instabiliteye) yol açmışsa cerrahi teşebbüs yapılabilir ve doku teşhisine nazaran radyoterapi-kemoterapi önerilir. Yok şayet hudutlara bası bulgusu yoksa, öncelikle biyopsi ile tümörün tipi belirlendikten sonra duruma nazaran, cerrahi teşebbüs ve/veya ışın tedavisi, kemoterapi yapılmalıdır.

Kronik bel ağrısı sebebi olarak bel fıtığı, bel kayması, omurga kanal daralması, disk dokusunun yıpranması olan olgularda şayet ilerleyici nörolojik bulgular (kas güçsüzlüğü, istemli gaita ve idrar yapamama) varsa cerrahi teşebbüs, yoksa öncelikle ağrı kesici, kas gevşetici ve kısa müddetli yatak istirahatini takiben fizik tedavi, kas antrenmanları önerilir. Bilhassa tekrarlayan bel ağrılarının önüne geçilmesi için hastanın fa
zla kilolarından kurtulması, varsa sigara içmeyi bırakması, bel- sırt ve karın kaslarına yönelik kas idmanlarını tertipli ve daima yapması, uygunsuz duruş-oturma ve yatma konumlarını düzeltmesi gerekmektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir