Damar hastalıkları

Beyin Anevrizması Nedir?

Anevrizma, beyindeki atardamar duvarının zayıflaması sonucu ortaya çıkan bir balonlaşma olup sıklıkla damarların çatallanma bölgelerinde görülür. Bu balonlaşan yapı olağan damara nazaran daha dayanaksızdır ve birtakım şartlar altında yırtılıp beyin içine kanamaya yol açarak ömrü tehlikeye sokabilir. Anevrizmalar doğuştan damarın gelişme bozukluğuna bağlı olabileceği üzere yüksek tansiyon, damar sertliği (ateroskleroz), enfeksiyonlar (damarın iltihaplanması) yahut baş travması sonrası da gelişebilir. Anevrizmalar çoğunlukla beynin tabanında yerleşir ve buradaki beyin-omurilik sıvısı içinde kanamaya neden olurlar. Anevrizmaların yıllık kanama riski yaklaşık %1’dir.

Anevrizma Tipleri

Sakküler (kese biçimli) anevrizmalar

En sık görülen anevrizma tipi olup beynin tabanında büyük damarların çatallanma bölgelerinde oluşur. Bu çatallanma noktalarında damar duvarı daha fazla basınca maruz kalmaktadır. Bu sabit basınç vakitle damar duvarında oluşturduğu hasar sonucu balonlaşmaya neden olabilir. Sakküler anevrizmalar yıllar içerisinde gelişir ve bundan ötürü anevrizmanın yırtılma riski yaşla birlikte artar. Anevrizmanın bu biçimdeki gelişmesini evvelden araçlarda kullanılan tekerlek iç lastiklerinde görülen balonlaşmaya benzetebiliriz. İleri yaşlarda damar yapısının bozulması sonucu damar duvarının esnekliğini kaybetmesi de anevrizma oluşmasında başka değerli bir nedendir.

Fuziform (iğ biçimli) anevrizmalar

Bu anevrizma damarın uzunca bir kısmını içeren iğ formunda bir genişleme olarak görülür. Bu tip anevrizmalar da yırtılarak kanayabilir, ileri derecede genişleyip etrafındaki beyin dokusunda baskıya yol açarak yahut içinde pıhtılaşma gelişip buradan ayrılabilen kalıntıların olağan beyin damarlarında tıkanmaya (emboli) neden olması ile inme gibisi yakınmalar oluşturabilir.

Mikotik (iltihap sonucu gelişen) anevrizmalar

Ender olup damarın mikrobik hastalığı sonucu gelişir. Ekseriyetle kese biçimlidirler. İltihap damar duvarında hasara neden olur böylelikle duvar zayıflaması sonucu anevrizma oluşumu ve bunun yırtılma riski artar. Sıklıkla subakut bakteriyel endokarditin (toplumumuzda ‘kalp romatizması’ olarak bilinir) bir komplikasyonudur.

Travmatik (kaza sonucu gelişen) anevrizmalar

Beyin kan damarlarında kaza sonrasında gelişen anevrizma cinsidir. Travma bölgesinde hasar gören damar duvarı zayıflar ve sonrasında yırtılabilir.

Toplumdaki Yaygınlığı ve Sıklığı

Beyin anevrizmasına bağlı gelişen beyin kanaması sıklığı bir yılda 100.000 bireyde 10-15 civarındadır. Ülkemizde her yıl ortalama 10.000 kişinin anevrizmaya bağlı beyin kanaması riski taşıdığı kabul edilebilir. Bu hastaların yaklaşık 1/3’ü rastgele bir sıhhat kuruluşuna başvuramadan kaybedilmektedir. Bir sıhhat kuruluşuna başvurabilen kanamış hastalarda da vefat oranı %25-40 ortasındadır. Hasebiyle anevrizması kanamış hastaların yarıya yakını kaybedilmektedir. Burada değerli bir nokta şimdi kanamamış olan lakin hastayı yeniden de risk altında bırakan beyin anevrizmalarının erken teşhis edilmesi ve tedaviye yönlendirilmesidir. Anevrizma her yaş kümesinde görülebilir fakat 25 ve üst yaşlarda sıklık giderek artmaktadır. Yaygınlığı en sık olarak 50-60 yaş ortasındadır ve bayanlarda erkeklerden 3 kat daha fazla görülmektedir. Ailede anevrizma kıssası olması başka aile bireylerinde anevrizma bulunma riskini arttırmaktadır. Bir bireyde birebir anda birden çok sayıda anevrizma bulunması bu riski daha da artırmaktadır.

Anevrizmanın oluş nedeni tam olarak bilinmese de birçok faktörün gelişiminde rolü olduğu bilinmektedir.

1) Hipertansiyon (yüksek kan basıncı)

2) Sigara içilmesi/nikotin kullanımı

3) Şeker hastalığı

4) Çok alkol tüketimi

5) Doğuştan gelen (genetik) yatkınlık

6) Kan damarlarına hasar (özellikle damar sertliği) yahut travma

7) Kimi enfeksiyonlar

Belirtiler/Uyarıcı İşaretler

Anevrizma yırtılması/kanaması olan hastalarda kimi uyarıcı işaretler görülebilir.

Rastgele bir bölgede ısrar eden baş ağrısı

Bulantı ve kusma,

Ensede sertlik (kişi başını kolay eğemez),

Bulanık yahut çift görme

Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)

His kusurları

Kanamamış anevrizması olan şahısların birçoklarında hiçbir belirti görülmeyebilir.

Az bir hasta kümesinde aşağıdaki belirtilerin kimileri yahut tümü görülebilir:

Göz hudutlarında felçler (göz kapağının düşmesi, gözü rahatça hareket ettirememe gibi)

Tek taraflı genişlemiş göz bebeği

Çift görme, gözün gerisi yahut üstünde ağrı

Bir bölgede ısrar eden baş ağrısı

İlerleyen halsizlik ve uyuşukluk

Riskler ve Komplikasyonlar

Anevrizmalar yırtıldığında sıklıkla subaraknoid (beyin ve beyin ince zarı arasına) kanama (SAK) gelişir. Damardan subaraknoid araya yüksek basınç ile geçen kan burada birikerek beyne bası oluşturabilir, kanama beynin içine de olabilir; kan elemanları tıpkı vakitte daha düşük basınca sahip omurilik etrafına de ulaşabilir. Anevrizmadan olan kanama bazen sızma biçiminde de olabilir; bu durumda sızma noktasında küçük bir pıhtı oluşup kanamayı durdurabilir ve hasta yaşayabilir. Lakin pıhtının yol açtığı bu süreç tekrar kanama riskini önlemez; her ek kanamada ömür daha fazla tehlikeye girer ve hayatta kalma ihtimali azalır. Tabiatıyla (spontane) gelişen SAK’ların birçoklarının nedeni anevrizmalardır. Anevrizmanın yerinin, büyüklüğünün ve konfigürasyonunun tam olarak saptanması tedavisi ve dolayısı ile tekrar kanamanın önlenmesinde kritik bir noktadır. Bir kanama sonrası tekrar kanama ihtimali birinci 14 gün için %20 civarındadır. Üstte bahsedildiği üzere anevrizma kanaması %50’lere varan oranlarda ölümcül seyreder. Ayrıyeten yaşayan hastalarda ise %25 oranında kalıcı nörolojik bozukluklara neden olur. Aklî işlevler yanında tüm beden işlevlerinde da bozulma (örneğin kısmi felç) ortaya çıkabilir. Daha önemli durumlarda ise kanama beyin hücrelerinde ağır hasara yol açabilir ve hastayı komaya sokabilir. Anevrizma büyük ise kanamadan da etraf beyin dokusunda baskıya yol açarak ziyan verebilir. Ayrıyeten büyük anevrizmalar içinde pıhtı gelişebilir ve içinden kopan modüller çok sayıda inmeye sebebiyet verebilir. Beyin etrafına sızan kan damarlarda daralmaya (vazospazm) yol açabilir. Bu durum beyin dokusuna gelen kan akımında azalmaya ve münasebetiyle inmeye neden olabilir. Vazospazm genelde kanamadan 5-8 gün sonra gelişir. Tedavisi epeyce zordur, hastanın ömrünü tehlikeye sokabilir. Kanamış bir anevrizmadan sızan kan beyin- omurilik sıvısı (BOS) sirkülasyonunu engelleyerek hidrosefali (beyinde çok sıvı birikmesi) dediğimiz tabloya neden olabilir. Bu durumda beyinde ventrikül dediğimiz boşluklarda çok sıvı birikerek baş içi basıncının artmasına neden olabilir. Bu sıvı artışını engellemek için bu boşluklara dren yerleştirilerek biriken sıvı ve sızan kan dışarı alınmalıdır. Anevrizma kanaması beyin ödemi yahut şişmesine de neden olabilir. Bu durum beyin işlevlerini etkileyerek çok önemli sorunlara yol açar. Beyin dokusunun şişmesi ve basıncının artması beyin dokusuna ziyan verir. Beyin ödemi kan damarlarında bası oluşturarak beyne kan gitmesini yavaşlatabilir.

Teşhis Teknikleri

Ülkemizdeki yürürlükte olan tıbbi yönetmeliklere nazara
n beyin anevrizmalı hastalar lakin beyin ve hudut cerrahlarının (nöroşirürjiyenlerin) denetiminde hastanelere yatabilmektedirler. Kanamış beyin anevrizmalı hastanın tanısı muayene ile doğrulukla saptanabilir, lakin teşhisin nihaileşmesi için ek testlere ihtiyaç vardır. Bu bahiste tabibe hastalık hikayesi uygun anlatılmalıdır (geçmişteki tüm ilgili rahatsızlıklar bildirilmelidir). Bu türlü bir hastada ek öteki anevrizmaların da bulunma ihtimali olduğundan gerçek tanısal testler kullanılması yaşamsal bir mevzudur. Doktor tanıya ulaşmak gayesiyle hakikat test için hakikat bilgiye gereksinim duyar.

Beyin Anjiyografisi: Bu test anevrizmaların tespitinde en geçerli prosedürdür. Testin yapılması için hastanın kan tablosunun bilinmesi gereklidir; kanamaya eğilimi olan hastada bu test yapılamaz. Anjiyografi genelde radyoloji kısmınca uygulanır, fakat yeni yönetmelikle nöroloji ve beyin-sinir cerrahisi kısımları de bu uygulamayı yapmaya başlamışlardır. Süreç sırasında bazen ilaçla hafif bir sakinleştirmeye muhtaçlık duyulsa da genelde hasta uyanık halde iken yapılabilir. Hasta tetkik masasında yatarken anjiyografiyi çekecek kişi kasıktan ince bir iğne ile atar damara girer. Sonrasında küçük bir plastik tüp (kateter) damar içerisine yerleştirilir. Röntgen ışınları altında kateterin geçişi görüntülenir ve dört ana beyin damarının bulunduğu baş-boyun bölgesine kadar ilerlenir. Bu süreç sırasında ağrı olmaz. Her bir beyin atar damarına görüntülenebilen damar içi boya farklı olarak verilir ve bu sırada röntgen imgeleri alınır. Bu uygulama damarların net olarak görülmesini sağlar. Anjiyografi manzaraları alındıktan sonra kateter çıkartılır ve çıkarılan bölgeye kan sızıntısı olmaması için baskılı pansuman uygulanır. Bir süre müşahede sonrasında hasta yatağına gönderilir. Hasta süreç sırasında kateterin geçişini hissetmez lakin kullanılan boya unsurunun verilmesi sırasında başın bir tarafında muhakkak belgisiz bir his oluşabilir yahut süreksiz yıldız uçuşması yahut boyun kramplarına neden olabilir. Anjiyografi süreci, kişinin hayatını riske sokabilen beyin anevrizmalarının tespitinde hassas ve spesifik olmasına rağmen sonuçta hasta için müdahaleci (invazif) bir teşebbüs olup düşük oranlarda da olsa damar duvarına hasar, inme ve kullanılan boyaya karşı alerjik tepki riski vardır.

Bilgisayarlı Tomografi-Anjiyografi (BTA): Daha yeni bir teknoloji olup hastanın kolundaki bir toplardamardan boya unsurunun verilmesi ile konvansiyonel anjiyografiye emsal manzaralar alınır. Sürece ilişkin risk konvansiyonel anjiyografide de anlatılan boyar hususun yol açabileceği alerji ve böbreklerde oluşturabileceği potansiyel hasardır. Bu teknikte kıymetli bir avantaj hastayı anjiyografi ünitesine nakletmeye gerek duyulmaması ve ek işçiye gereksinim olmamasıdır. Yalnızca bir dakikadan daha az bir müddette çekim süreci tamamlanır ve inme riski taşımaz.

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG): Manyetik alan ve bilgisayar teknolojisi kullanarak bedene ilişkin organların üç boyutlu imgelerini sağlayan bir tanısal testtir. Beyin anatomisinin net manzaralarını sağlar. Beyin MRG’si evvelce var olan küçük inmelere ilişkin bulguları da gösterebilir. Hastaya ziyanı olmayan bir testtir lakin aygıtın içi dar olduğundan kimi bireyler kapalı yerde bulunma korkusu (klostrofobi) yaşayabilir. Ayrıyeten manyetik alana girmesi sakıncalı olanlar bireylerde (koroner stendi yahut bedeninde manyetik protezi olanlar gibi) sorunlarla karşılaşılabilmektedir.

Manyetik Rezonans Anjiyografi (MRA): MR görüntüleme aygıtı ile yapılabilen ve hastaya ziyanı olmayan bir testtir. Manyetik imajlar bir bilgisayar tarafından tahlil edilerek baş ve boyun bölgesinin damarları görüntülenir. MRA gerçek kan damarlarını gösterir ve tıkanmış, dar olan damarlar ve anevrizmalar hakkında net bir bilgi sağlayabilir.

Tedavi Seçenekleri

Günümüzde anevrizma tanısı almış hastalar için üç değerli tedavi seçeneği mevcuttur.

Müşahede ve/veya cerrahi olmayan tedavi (yalnızca takip)

Cerrahi tedavi ve anevrizmanın kapatılması (kliplenmesi)

Damar içi (endovasküler) tedavi ile stentleme ve/veya tıkama

Tüm hastalıklarda olduğu üzere bir anevrizmanın tedavisine hasta ve doktor birlikte karar vermelidir. Şayet durum acilse yahut hastanın şuuru anevrizma kanaması sonucu kapanmış ise, bu karar hastanın en yakını olan akrabası(ları) ile birlikte verilmelidir. Tedavi eden tabip her bir seçeneğin risk ve faydalarını hasta (veya yakınları) ile tartışmalıdır. Hastanın durumuna nazaran tabip tarafından bu seçeneklerden en uygunu hastaya önerilmelidir. Karmaşık ve uygunsuz yapıdaki anevrizmalarda cerrahi ve damar içi tedavinin her ikisinin birlikte uygulanması gerekebilir. Nöroşirürjiyen ve damar içi tedavi uzmanları ile hasta yahut yakınları en yeterli tedavi seçeneğini tartışıp belirleyebilir. Günümüzde anevrizma tedavisindeki en güzel metot hala tartışılmalı bir mevzudur lakin tedavinin en kısa vakitte gerçekleştirilmesinin gerektiği de unutulmamalıdır. Cerrahi riskler anevrizmanın kanamış olup olmadığıyla da bağlantılıdır. Anevrizmanın büyüklüğü, yerleşim yeri ve hastanın yaşı ile genel durumunun da tedavinin muvaffakiyetinde öbür kıymetli faktörlerdir.

Müşahede ve/veya Cerrahi Olmayan Tedavi

Anevrizma küçük ve bulunduğu yer açısından daha az büyüme ve kanama riski taşıyorsa sadece takip uygun bir seçenek olabilir. Bu hastaların izleminde tanısal testlerin tekrarlanması gerekmektedir. Bu bireylerde yıllık kanama riski az da olsa devam eder. Kanamamış anevrizmalı hastalara ek olarak ilaç tedavisi verilebilir. Takipte olan hastalar sigara kullanımını bırakmalı ve kan basıncını denetim altına almalıdır. Bu faktörler anevrizma oluşumunda, büyümesinde ve/veya kanamasında değerlidir. Yüksek kan basıncı kıymetli bir yakınma ise antihipertansif tedavi ve/veya diyet, antrenman programı kan basıncını azaltabilir. Sistemli aralıklarla radyolojik inceleme (beyin anjiyografisi, MRA yahut BTA) anevrizma boyutundaki değişiklikleri ve büyümesini gösterir. Kanamamış anevrizmalı şahıslarda aşağıdaki faktörlerin güzelce irdelenip sorgulanması sonrası takip planlanmalıdır.

Boyut ve yerleşim yeri

Yaş ve hastanın sıhhat durumu

Aile öyküsü

Tedavi riskleri

Cerrahi Tedavi ve Klipleme (Mandalla Kapatma)

Açık cerrahi tedavi anevrizmalı hastalara uzun bir vakitten beri uygulanan ve hala altın standart olan bir teşebbüstür. Bu ameliyat anevrizmayı kapatmak için gerçekleştirilen bir ameliyat olup genel anestezi altında kafatasında küçük bir pencere açılarak ile yapılır. Kemik ameliyat bitiminde tekrar yerine yerleştirilir. Anevrizma etraf beyin dokusundan ve damarlardan sıyrılır ve genelde titanyumdan yapılan küçük metal bir klip (bir cins küçük metal mandal) ile boynu kapatılır. Anevrizmanın köken aldığı damarda olağan kan akımının devam etmesi sağlanır. Ameliyat sırasında çeşitli tekniklerle mandalın anevrizma boynunu tam olarak kapattığı ve öbür kan damarlarında akımın olağan olarak devam ettiği denetim edilebilir. Klipler kalıcıdır, yerinde bırakılır ve bu durum bedene rastgele bir ziyan vermez. Bu ameliyatı geçiren şahıslara MR çekilebilir. Olağan şartlarda anevrizma cerrahisinden sonra hasta hastanede 3 ile 5 gün müddetle yatar ve sonrasında 3-4 hafta konut istirahatı uygundur. Kanamış anevrizmalar için hastanede kalma müddeti 7 yahut daha fazla gün olmaktadır. Anevrizma cerrahi olarak kapatıldıktan sonra takip anjiyografisi cerrahiden 5 yıl sonra gerekebilir.

Cerrahi Tedavi ve Kliplemenin Avantaj ve Dezavantajları Kliplemenin avantajları; tedavi sıklıkla kalıcıdır tı
pkı anevrizmaya tekrar ameliyat gerektirmez, anevrizma direkt görülür (karmaşık yapıda olan anevrizmalar için bu durum önemlidir), klip uygulaması sonrası anevrizma söndürülebilir ve anevrizmanın beyin dokusuna yaptığı bası cerrahi olarak kaldırılabilir ve cerrahi sırasında öbür anevrizma(lar) varsa direkt görülüp tedavi edilebilir. Kanamış olanlarda cerrahi sırasında anevrizma etrafı ve beyin dokusundaki kan elemanları, pıhtılar temizlenebilir; bu temizleme kimi hastaların çabuk güzelleşmesinde değer taşır. Ek olarak cerrahi sırasında kraniektomi (kafatasından bir ölçü kemik çıkarma işlemi) ile kafatasının bir kısmı alınabilir ve hastaların kötüleşmesine yol açabilen baş içi basınç artışı (beyin ödemi gibi) önlenebilir. Cerrahinin dezavantajları; invaziv (müdahaleci) bir teşebbüstür, kafatasının açılması gerekir ve buna bağlı komplikasyonlar gelişebilir. Klip uygulaması sırasında etraftaki yapılar ve kıymetli damarlara hasar verilebilir.

Damar İçi Tedavi -Tıkama

Damar içi tedavi son 15 yılda geliştirilmiş bir formüldür; kardiyologların kalp yahut bedenin büyük damarlarındaki tıkalı damarları açma süreçlerine benzerlik göstermektedir. Bilhassa son 5 yılda cerrahi klip uygulamasına kabul edilebilir bir alternatif olarak gündeme gelmiştir. Yüksek cerrahi riske sahip olan ve makûs nörolojik tablodaki hastalarda yahut baziler arter (beyin sapını ve derin beyin bölgelerini besleyen büyük beyin atar damarı) üzere sıkıntı yerleşimli kimi anevrizmalarda damar içi tedavi uygun bir seçenek olabilir. Yakın vakitte yapılan bir çalışmada klip uygulaması ve damar içi tedavinin her ikisine de uygun olan kanamış anevrizmalarda şayet damar içi tıkama uygulanırsa en azından erken devirde daha uygun sonuçlar elde edildiği saptanmıştır (ölüm yahut sekelli kalma oranı 1 yılda tıkama yapılanlarda %23.5, cerrahi klipleme yapılanlarda % 30 olarak bulunmuştur). Damar içi tıkama usulü genel anestezi yahut sedasyon altında yapılabilir. Atar damar sistemine kasıktaki büyük bir damardan ulaşılır (uyluktaki femoral arter). Artere bir iğne yerleştirilir. Küçük bir kateter ile ilerlenerek röntgen ışınlarının kılavuzluğunda beyefendisini besleyen dört ana damara ulaşılır. Bunun içerisinden daha küçük bir kateter (mikrokateter) ile anevrizmaya ulaşılır. Anevrizma içerisinde katetere durum verilerek ince bir tel yahut öteki ismiyle koil anevrizma içerisine yerleştirilir. Bükülebilir platinden yapılan bu koil bulunduğu anevrizmanın biçimini alır. Ek koiller gönderilerek anevrizma iç kısmından doldurulur ve kan akımının anevrizma içerisine geçişi engellenir. Anevrizma içerisinde pıhtı oluşur ve uzun periyotta ise yeni gelişen dokuların anevrizma tabanında koillerin tabanını doldurması ve tam bir düzgünleşme beklenir. Balon yardımı ile koil yerleştirilmesi öteki bir usuldür; burada süreç sırasında bir başka kateter yardımı ile bir balon damar içinde anevrizmanın boyun kısmında şişirilerek koillerin damara kaçması engellenir ve anevrizma içinde durması sağlanır. Misal bir biçimde stent yardımı ile koil yerleştirilmesi sırasında ise küçük esnek bir silindirik kafes kullanılır ve bu koilleme için iskele görevi görür. Üstte tanım edilen stent yahut balon prosedürünün her ikisi de geniş tabanlı karmaşık anevrizmalarda tedavi seçeneği olarak kullanılabilir.

Damar İçi Tedavi-Koillemenin Avantaj ve Dezavantajları Damar içi tedavinin avantajları; öncelikle minimal invaziftir (müdahaleye bağlı yan tesiri azdır), kafatasını açmayı gerektirmez ve süreç sonrası erken devir komplikasyonu daha azdır. Kanamamış anevrizmalı hastalar bir iki gün içerisinde konutlarına gönderilebilir ve bir iki hafta içerisinde işlerine dönebilirler. Koillemenin dezavantajları; anevrizmanın erken devirde kapanma ihtimalinin daha düşüktür ve daha yüksek ihtimalle nüks görülür. Bu nedenle ek bir teşebbüs daha gerekebilir ve tam tedavi için daha uzun mühlet takip gerekebilir.

Güzelleşme ve Takip

Güzelleşme hastadan hastaya değişmekle birlikte anevrizma tipi, yerleşim yeri, kanama olup olmadığı, tedavi tipi ve hastanın genel durumu değerli faktörler ortasında yer almaktadır. Beyin kanaması geçirmiş olanlarda nörolojik kayıplar daha çok ve bariz olup bu hastalar daha uzun güzelleşme mühleti gerektirmektedir. Her hastada kendine özel bulgular görülse de cerrahi sonrası görülebilecek birtakım yan tesirler aşağıda sıralanmıştır.

Baş ağrıları

Uyuşukluk ve yorgunluk

Operasyon yerinde ağrı

Çene ağrısı

Başından saat tıklaması biçiminde ses gelmesi

Görsel bozukluklar

Kısmi yahut tam körlük

Görme alanı kayıpları

İnce motor hareket bozuklukları

Duygusal sorunlar

Depresyon

Kavramsal zahmetler

Konuşma sorunları

Algısal sorunlar

Davranış değişiklikleri

İstikrar ve uyum bozuklukları

Konsantrasyon zahmetleri

Kısa devirli hafıza sorunları

İnme hastalarında olduğu üzere anevrizma tedavisinde de güzelleşme ve rehabilitasyon periyodu kıymetli bir yer meblağ. Kimi olgularda anevrizma kanadığında yahut tedavi edildiği sırada kaybolan işlevler hasar görmeyen beyin alanları tarafından üstlenilebilmektedir. Rehabilitasyonda fizik tedavi, konuşma terapisi ve mesleksel eğitim üzere alanlarda uygulamalar yapılabilir.

Tarama Testleri

Bir şahısta anevrizma tespit edildiğinde başka aile bireyleri için tarama yapılmasının gerekip gerekmediği şimdi kanıtlanmamıştır. Lakin birden fazla kardeşte anevrizma tespiti halinde yahut ailenin bir bireyinde çok sayıda anevrizma tespit edildiğinde, ailenin başka bireylerine tarama önerilebilir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir