Anksiyete Bozukluğunun Perde Arkası

Tasa Bozukluğunun Perde Ardı

Tasayı olağan bir histen bir psikolojik/psikiyatrik bozukluğa götüren nedenler nelerdir?

Aslında bu soru tasa ile yapılan psikoterapinin en temel çalışma alanıdır ve o denli de

olmalıdır. Bu sorunun karşılığı herkese nazaran farklılaşır zira herkes kendi yaşamsal

geçmişinde geliştirmek durumunda kaldığı bir ekip özellikleri sonucunda bu korku

kısırdöngüsü içine girer. Ancak genel manada kişiyi kaygılanmaktan çok panikleten faktörler

tespit edilmelidir. Tecrübeme nazaran bu noktada ortaya çıkan en bariz mevzu denetimdir.

Denetim ve tasa kısır döngüsü nasıl oluşur?

Kişinin güçsüzlüklerine, karşısında zayıf, denetimsiz kaldığı olaylara tahammülü düşmüştür

yahut aslında tahammülü pek yoktur. Elinden geleni yapıp, yani denetim edebildiği kadarını

denetim edip olağan güçsüzlük, çaresizlik ve kontrolsüzlüğüne teslimiyet göstermek, denetim

edemeyeceği kısmı sürece bırakmak yerine, tam da bu noktada denetim etme isteğini denetim

etmesi mümkün olmayan alanlara yönlendirir ve bir kısır döngü içine girer. Örneğin sarsıntının

ne vakit nerede olacağını bilemeyiz ve bunu denetim edemeyiz. Ancak mesken içindeki mobilyaları

mümkün olduğunca sabitleyip muhtemel ziyan ihtimallerini azaltmaya çalışabiliriz. Bizi aşan

kısmını da denetim edemeyeceğimizi bilir ve hayatın akışına güvenmeye çalışarak korkumuzu

takılmamayı deneriz. Lakin telaş bozukluklarında kişi denetim edemeyeceği kısmı

bırakamadığı üzere onu hayatının tam da merkezine alır. Yeniden zelzele örneğinden gidecek

olursak kişi elinden geldiğince önlem alıp gerisini sürece bırakmak yerine, kişi sarsıntının ne

vakit nerede olacağını ısrarla bilmek ister ve bu durumu denetim etmek üzere çok ve gerçek

dışı bilişsel(düşüncel) uğraşlara girmekten kendini de alıkoyamaz hale gelir. Bu bahsettiğim

denetim gerçekte mümkün olmadığına nazaran, kişinin içinden çıkamadığı çaresizlik,

kontrolsüzlük ve güçsüzlükle bariz bir kısır döngü içine girmesi kaçınılmazdır. Bu da

kişinin zayıflık ve savunmasızlık algısını daha da güçlendirir ve kişi hayatın tahminen olağan

olabilecek tehditleri karşısında bile artık olağandan daha fazla kaygı içine girer. Bu durumla

baş etmek için de yüzleşmek ve birtakım zorlukları tolere etmek yerine, bir an evvel rahatlama

getirecek yollar arar. İşte bu arayış sonucunda da kişi bazen anlamsız olduğunu düşündüğü

halde kimi rutinlerle (ocağı kapattığını tekrar tekrar denetim etme, yahut berbat bir şey olmasın

diye 3 sefer bir nesneye dokunma… gibi) tasa seviyesini azaltıp denetimin kendisinde olduğunu

hissedip rahatlamaya çalışır. Bir müddet sonra bu rutin vazgeçilemez bir alışkanlık halini alır ve

kişi şayet bu rutinden vazgeçerse başına tam da korktuğu felaketler gelecekmiş üzere düşünür.

Aslında kişi de masaya üç sefer tıklatmakla örneğin sevdiklerimizin vefatını engelleme

ortasında hiçbir akılcı irtibat olmadığını bilmektedir. Lakin tekrar de bunu bir sorumluluk

olarak görmektedir ve vicdanen rahatlayabilmek için bu rutine gereksinim duymaktadır.

Kişi neden denetim etmek ister ya da neden güvenemez?

Bu soruların karşılığı aslında kişinin kendi iç dünyasında saklıdır. Denetim muhtaçlıktan

geliştirilmiştir ve herkesin denetim muhtaçlığının altında farklı sebepler yatabilir. Örneğin kimi

şahıslar takviyesiz kalıp hayatta tek başlarına olduklarını düşünürler. Bundan ötürü da “kimse

bana yardım etmez, sorumluluklarımı atlamamak için, başarılı olmak için, kazanmak için,

yetersiz kalıp yenilmemek için her şeyi denetim etmeliyim ve asla güçsüz kalmamalıyım yoksa

toparlayamam, onun için denetim büsbütün bende olmalı” üzere düşünebilirler. Kimi şahıslar ise

yaşadıkları zorluklar karşısında “ancak ben hayatımın denetimini kendi elime alırsam

hayatıma istediğim üzere bir taraf verebilirim” algısını geliştirirler ve denetime sıkı sıkıya sarılırlar.

Kimi şahıslar ise hayatlarında hiç yenilen yahut güçsüz kalmayı deneyimlemedikleri için

bundan ölesiye korkarlar ve bununla yüzleşiyor olmak istemezler, bazıları ise korkunun

motive edici tarafını bir güç ögesi olarak görür ve tasa olmazsa harekete geçmeyeceğinden

telaş duyarlar. Kişinin denetime bu kadar tutunmak istemesinde bu saydıklarımdan çok farklı

sebepleri de olabilir. Münasebetiyle kişinin neden denetime bu kadar sarıldığını anlamak için

kişinin hayatını mümkün olduğunca derinlemesine irdelemek ve anlamak gerekecektir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir