Bağlanma Kuramı Üzerine II

  • Erişkinlikte Bağlanma

Erişkin hayatındaki bağlanma davranışı, çocuklukta, ergenlikte ve gençlikte gösterilen bağlanma davranışının bir devamı olarak düşünülmektedir.

  • Weiss erişkinlikteki bağlanmayı çocukluktaki bağlanmadan ayıran üç özellik tanımlamıştır:

(I) Erişkinlerde, bağlanma ilgileri tipik olarak eşler ortasındadır, başkasında bakım alan (bebek) ve bakım veren (ebeveyn) ortasındadır;
(II) Erişkinlerdeki bağlanma çocukluktaki bağlanma üzere başka davranışsal sistemlerin etkilenmesinden sorumlu değildir;
(III) Erişkinlikteki bağlanma sıklıkla cinsel bağ içerir. Erişkinde Bağlanma Biçimleri Erişkin bağlanmasıyla ilgili araştırmalar, bağlanma biçimiyle birleşmiş zihinsel modellerin içeriklerini anlamaya ve alakaların farklı modellerinin ilişkisel yaşantılarına odaklanmıştır.

Bartholomew ve Horowitz, Bowlby’ nin bağlanma kuramını temel alarak ve kişinin kendisinin ve diğerlerinin içsel çalışma modeli olan iki tipten yola çıkarak ortaya koyduğu 4 farklı bağlanma biçimi oluşturulmuştur. Dört prototip bağlanma modeli bireyin benlik imajı (pozitif ya da negatif) ve diğerlerinin imajlarının (pozitif ya da Negatif) birleşimleri kullanılarak tanımlanmıştır. Tanımlanan erişkin bağlanma biçimleri ortasında birincisi inançlı bağlanma biçimidir. İnançlı bağlanma biçimi, kendini bedelli hissetme ve sevilebilir olduğu hissini çoklukla öteki insanların kabul edici ve karşılık vericiliğine dair beklentileriyle birleştirir. Saplantılı bağlanma biçimi ise kendini kıymetsiz hissetme (sevilmeye layık görmeme) hissiyle diğerlerine yönelik olumlu değerlendirmeleri yansıtır. Saplantılı biçime sahip olanlar kendilerine itimadı az, diğerlerini destekleyici olarak algılayan, bu takviyeden olumlu formda faydalanamayan, kendini açma seviyeleri az olan bireylerdir.

Kayıtsız bağlanma biçiminde kendini bedelli hissetme ve sevilebilir olduğu hissini öteki insanlara karşı olumsuz beklentilerle birleştirir. Bu türlü bireyler, yakın bağlantılardan kaçınarak, hayal kırıklıklarına karşı kendilerini korurlar ve bağımsızlıklarını ve incinemezliklerini sürdürürler. Endişeli bağlanma biçiminde kendini kıymetsiz hissetme ve sevilmeye layık görmeme duygusu ve oburlarının olumsuz, güvenilmez ve reddedici olarak algılanmasına yönelik beklentilerle birleşir. Bu bağlanma biçimine sahip bireyler diğerleriyle yakın bağlar kurmaktan kaçınarak, diğerlerinden beklenen reddedilmeye karşı kendilerini korurlar. İnançlı bağlanması olanlar hem kendileri hem de öbürleri konusunda olumlu bakış açısına sahiptirler. İnançlı bağlanması olanlar dertlerini kabul ederek, diğerlerinden yardım ve takviye talep ederek yapan bir biçimde kendi güç hislerini tabir etmede rahattırlar. Kayıtsız bağlanması olanlar temelde kaçınmacıdırlar zira kendileri ile ilgili olumlu fakat diğerleri ile ilgili olumsuz görüşlere sahiptirler. Negatif hisleri baskı altında tutma eğilimindedirler ve kaçınma stratejilerini temel başa çıkma stratejileri olarak kullanırlar. Saplantılı bağlanması olanların ise kendileri ile ilgili bakış açıları negatif, diğerleri ile ilgili bakış açıları olumludur ve temelde dertlidirler. Negatif hislerini abartılı ve daima bir biçimde eşlerinin onayını arayarak gösterirler. Kaygılı bağlanması olanlar kendileri ve öbürleri ile ilgili negatif modellere sahiptirler ve kaygılı/kaçıngan olarak sınıflandırılabilirler. Kaygılı/kaçınganlar diğerleri ile yakın münasebet kurmak isteğinde olmalarına rağmen, bağlarında çok yakınlıktan kaçınırlar zira incinebilecekleri konusunda dertlidirler. İnançlı bireyler daha az inançlı bireylerle karşılaştırıldığında gerilim kaynağı olayları daha az tehdit edici olarak değerlendirirler. Bu şahısların kendilerinde gerilim oluşturan durumun nedenleri ile başa çıkabilecekleri konusunda yeteneklerine inançları vardır. Hislerini açık bir biçimde tabir ederler. Takviye aramayı gerilim yaratıcı durumlar ile başa çıkmak için bir his düzenleme stratejisi olarak kullanırlar. Durumları açıkça tartışırlar ve çatışmalardan kaçınmak yerine onlara tahlil bulurlar. Ayrıyeten inançlı bireyler kızgınlığın ruhsal işaretlerinin farkındadırlar. Ahenge yönelik sorun tahlillerine ortak olurlar. Kızgınlıklarını denetimli ve düşmanca olmayan bir biçimde tabir ederler. Sonuç olarak, inançlı bağlanma biçimine sahip bireylerde müspet his yaşantısı yaratıcı sorun çözmeyi geliştirir. Bağlanma ve

Psikopatoloji Son yıllarda, anne-çocuk alakası konusunda yapılan araştırmaların kıymetli bir kısmını bağlanma konusunun oluşturduğu görülmektedir. Bu durumun en kıymetli nedeni ise, anne-baba ve çocuk bağlantısını araştırmanın her iki jenerasyon için de giderek değer kazanmasıdır. Zira bağlanma, çift istikametli bir süreçtir.

Pek çok araştırmacı anne-çocuk alakasının sürekliliğinin sonraki yaşantıların temelini oluşturduğunu ileri sürmektedir. Kişinin hayatındaki en değerli şahısların annesi ve babası olduğunu; anne ve baba ile uygun bir ilginin genç ve erişkin ruh sıhhatinde belirleyici rol oynadığını belirtilmiştir. Bowlby’nin çalışmalarından başlamak üzere inançsız bağlanma biçimi daha sonraki hayat devirlerinde psikopatolojinin belirleyicisi olarak düşünülmüşken inançlı bağlanma sağlıklı süreçlerle ilişkilendirilmiştir. Tabiatın özgün modeli inançlı bağlanmadır. İnançsız bağlanma biçimleri olan kaygılı/ikircikli bağlanma anksiyete bozuklukları ve depresif bozukluklarla ilişkilendirilirken, kaçıngan bağlanma davranış bozukluğu ve başka dışa vuruk patolojilerle ilişkilendirilmiştir. Dağınık bağlanmanın (dezorganize/dezoryante) ise dissosiyatif bozukluklarla birlikteliğinden kelam edilmiştir. Esirgeyici ruh sıhhati açısından bakıldığında inançsız bağlanmanın pek çok psikopatolojinin gelişimi ile bağlantılı olduğu düşünülürse, olguların ve aslında tüm bireylerin çocuk sahibi olmayı planladıkları devirde, gebelik devrinde ve çocuklarını yetiştirirken desteklenmeleri sağlıklı kuşaklar yetiştirmek açısından çok kıymetli üzere görünmektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir