Kişilik Bozuklukları

Kişilik genel olarak; kişiyi diğerlerinden ayırt ettiren ,kendine has ,biricik olan his,düşünce ve davranış örüntülerini içerir. Kişilik bireyin ‘nasıl bir kişi’ olduğunu betimler.Kişiliğin oluşumu doğum öncesi ,doğum sonrası ve çocukluk çağındaki fizikî ,ruhsal şartlar ,etkileşimler ,öğrenme ve toplumsallaşma tesirleriyle biçimlenir.

Herkesin bir kişiliği vardır ve çoğumuzun kişiliği ‘bozuk’ değildir. Kimi özelliklerimiz başkalarına nazaran daha öne çıkabilir lakin hepimiz birkaç kişilik stilinin özelliklerini birlikte taşırız.Belli bir tanımlamaya uymayan birçok kişi ,iki tip kişilik yapılanmasının bir birleşimini taşır (depresif-mazoşistik,paronoid-şizoid gibi)

Kişilik bozukluğu diyebilmek için , kişinin toplumsal ahenginde işinde ,ilişkilerinde süreklilik sağlayabilmesinde uzun müddettir kıymetli bozulmaların olması gerekmektedir.Kişilik bozukluklarında,benliğe yerleşmiş olan davranış örüntüleri esneklik göstermeden sürdürülür.(örneğin,yapılan yanlışlar devam eder).Genel olarak etraf ile çatışma olur ve kendisini etrafa değil etrafını kendisine uydurmaya çalışır .Sorunları olduğunda kişilik bozukluğu olanlar kendi davranışlarını haklı çıkarmaya çalışır, davranışları hakkında iç görüsü yoktur,daha çok çevreyi kabahatler.Sorunun kendisinden değil diğerlerinden kaynaklandığına ait açıklamalarda ısrar eder.Kendi davranışlarından yakınmaz ve değiştirmek için bir eforu olmaz,hatta etrafını değiştirmeye çalışır.Bazı kişilik bozukluklarında alkol ve öteki hususlara karşı düşkünlük de olabilmektedir(örneğin,anti toplumsal ve borderline kişilik bozukluğu).

Kişinin ses tonu , duruşu ve anlatımı da kişilik yapısıyla ilgili değerli ipuçları vermektedir.Hisrionik kişilikte abartılı,dramatik bir anlatım ve davranış biçimi,obsesif kişilikte olayları çok detaylı anlatma eğilimi , şizoid ve utangaç kişilikte göz göze gelememe ,paronoid kişilikte kendini savunan konuşma biçimi ,antisosyal kişilikte çevreyi suçlama eğilimi görüşme sırasında gözlenebilmektedir.Depresif kişinin anlatımında da genelde öbürleri ,başkalarının gereksinimlerini karşılamaya çalışma yer alır.

İlgi kurma biçimlerine gelince narsisistik bireyler ‘değerli’ olduğu hissini sürdürebilmek için , özsaygılarını istikrarda tutabilmek ve özsaygısının uğradığı hasarı onarabilmek için alakada bulunduğu şahısları değersizleştirme ve kullanma eğilimindedir.

Mazoşistik (kendi aleyhine işleyen kişilik) bireyler ,ilişkide bulunduğu şahısların kendilerini suistimal etmekte olduğunu yansıtırlar lakin bundan sorumlu şahısla ilgili rastgele bir rahatsızlık yahut reaksiyon hissini da çoklukla inkar ederler.

Obsesif ve kompulsif bireyler bağlantılarında inatçı , tertipli , mükemmeliyetçi ,dakik ,katı ,aşırı vicdanlı , sorumluluk sahibi ve emniyetli özellikler gösterirken , sonda (borderline)kişiler alakada bulunduğu bireyleri hem yüceltir,( göklere çıkarma ) hem de değersizleştirirler( yerin tabanına sokma ).

Genel olarak toplum içinde kişilik bozukluklarını saptamak güçtür zira çevreyi suçlama eğilimlerinden dolayı kendi düşüncelerini fark etmekte zahmet çekerler ve tedavi için başvurmazlar.Çevre ile çatışmalarından dolayı genelde yakınları tarafından müracaatlar olur.Ya da değişik hastalıklarla psikiyatriye gelenler ortasında kişilik bozukluğu saptanır.

Kişilik bozukluğu tiplerine bakacak olursak ;garip, sıra dışı kişilik özelliklerini içeren Paranoid,Şizoid,Şizotipal kişilik bozuklukları ; Dramatik ,coşkusal ,özellikleri içeren anti toplumsal,borderline(sınır) ,histrionik,narsisistik kişilik bozuklukları bulunmaktadır.

Kişilik terapi uygulamalarıyla çokça değiştirilebilir lakin dönüştürülemez. Örneğin terapist depresif bir kişinin ,depresif halinin ziyan verici ve dirençli niteliğini azaltmasında yardımcı olur lakin onun histerik yada paronoid bir kişilik haline gelmesini sağlamaz.İnsanlar ,temel kişiliklerinin içerdiği özellikleri uygun değerlendirebilirlerse özerkliklerini ve özsaygılarını çokça arttırabilirler.

Daha özgür hissedebilme ,otomatik olarak yaptıkları davranışlar üzerinde hakimiyet kurabilme ve seçim yapabilme gücü elde edebilirler.Kendini kabul edebilme ,kendilerine mahsus eğilimlerin birleşiminin nasıl oluştuğuna ait bir kavrayışa neden olur.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir