TAKINTI HASTALIĞI

Takıntı hastalığı olarak da bilinen OKB, tekrarlayan obsesyon ve/veya kompulsiyonlar ile

karakterize, ekseriyetle süreklilik gösteren, kişinin günlük hayatını ve alakalarını bozan ruhsal bir

hastalıktır.

Obsesyon (takınıtı); kişinin isteği dışında ısrarlı ve zorlayıcı bir halde aklına gelen, şahısta telaş

ve huzursuzluk yaratan, yineleyici özellikteki fikir, dürtü ya da imgeler olarak tanımlanır. Kişi,

çoklukla obsesyonunun mantıksız olduğunun farkındadır, lakin zihninden atamaz.

Kompulsiyon (zorlantı); kişinin, obsesyonlarının yarattığı ezayı azaltmak için yapmak zorunda

hissettiği, mantıksız olduğunu bildiği, tekrarlayıcı törensel davranışlar ya da fikirlerdir.

Kirlenme/bulaşma obsesyonu

Emin olamama/kuşku duyma obsesyonu

Düzen/simetri obsesyonu

Dini obsesyon

Cinsel obsesyon

Şiddet/saldırganlık obsesyonu

Paklık kompulsiyonu

Denetim kompulsiyonu

Sayma kompulsiyonu

Dokunma kompulsiyonu

Düzenleme kompulsiyonu

Biriktirme ve saklama kompulsiyonu

En çok rastlanan takıntı, kirlenme/bulaşma (kişinin vücudunun ve giysilerinin kir, mikrop, kimyasal

husus, deterjan, idrar, gaita ve öbür vücut salgıları ile bulaşacağına ilişkin) obsesyonu ve

temizlenme kompülsiyonudur (defalarca elini, bedenini, kıyafetlerini yıkama, daima konutunu

temizleme gibi). Çok el yıkama, bazen derinin büsbütün tahrip olmasına dahi yol açabilir; kişi

gününün büyük bir kısmını bulaşma dehşetiyle dışarı çıkmayıp kendini izole ederek meskende

geçirebilir.

Sıklıkla rastlanılan bir öteki takıntı, emin olamama (ocak açık mı?, kapı kilitli mi?, her şey yerli

yerinde mi? yanılgı yaptım mı?) obsesyonu ve denetim kompülsiyonudur. Bu kuşku ve denetimler

ömrün birçok alanında kendini gösterebilirler. Kişi, kapının kilitli olup olmadığını denetim etmek

için tekraren konutuna dönebilir, ışığın açık kalıp kalmadığını denetim için tekraren yataktan kalkabilir

yahut verilen bir işi kusursuz yapıp yapmadığından emin olmak ismine yüzlerce kere denetim edebilir,

kimi kelamların söylendiğinden emin olmak için tekraren tekrar edebilir.

OKB’nin toplumda % 2-3 oranında görüldüğü bildirilmiştir. Çoklukla ergenlik periyodunda ve 20-30

yaşlar ortasında başlamakla birlikte rastgele bir yaşta da ortaya çıkabilir. Erkeklerde daha erken

yaşlarda başlamasına karşın, bayanlarda daha sık görülür.

Her insanın takıntılı kimi niyet ve davranışları olabilir. Bunların hastalık sayılabilmesi için,

kişinin günlük hayatını, fonksiyonelliğini etkileyecek hatta bozacak kadar şiddetli olmaları gerekir.

Genetik: Ailesinde OKB olan bireylerde daha sık görülmektedir.

Beyin fonksiyonlarında ve serotonin fonksiyonunda bozulma

Çocukluk çağı travmaları: Bilhassa cinsel istismara uğrayan çocuklarda, kıymetli bir stresörün

akabinde şahısta OKB ortaya çıkması sık görülen bir durumdur.

Kişilik özellikleri: Obsesif kişilik özellikleri (kuralcı, titiz, detaycı, mükemmeliyetçi) bariz olan

bireyler, hastalığa da yatkın olan bireylerdir.

OKB, kişinin fonksiyonelliğini bozan, hayat kalitesini düşüren, kronikleşebilen bir hastalıktır. Kesinlikle

uygun müddette tedavi edilmesi gerekir.

İlaç Tedavisi: Bilhassa serotonin üzerinden tesir eden ilaçlar öncelikle tercih edilir. Tesirin

başlaması için 2 hafta gerekmekle birlikte obsesif semptomlarda düzelmenin başlaması 3 ayı

bulur. Hastalık semptomlarının direncinden ötürü, tedavinin en az iki yıl sürdürülmesi değerlidir.

Bilişsel-davranışçı terapi: Bilişsel tedavi ile obsesyonların neden olduğu sorumluluk algısı azaltılır.

Davranışçı terapi ile kişinin obsesyonları tetiklenir ve kompulsiyonları engellenir. Kişi desensitize

edilir. Hem hastalığın tedavisinde, hem de nükslerin önlenmesinde bilişsel-davranışçı terapi

değerlidir. Bazen tek başına, bazen de ilaç tedavisi ile birlikte uygulanır.

Her iki tedavi biçiminin birlikte uygulandığı hastalarda % 90 oranlarında güzelleşme görülür.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir