Travma Sonrası Stres Bozuklukları

Kişiyi çok korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresizlik yaratan, birden fazla kere olağandışı ve beklenmedik olayların yol açtığı tesirlere ruhsal travma diyoruz. İnsan hayatında ıstırap ve ıstırap yaratan pek çok olay olur, lakin bunların tümü ruhsal travma yaratmaz. Olay şahısta endişe, dehşet yahut çaresizlik hissi yaratmışsa ve olayda kişinin kendisinin yahut yakınının mevt yahut yaralanma tehlikesi varsa ruhsal travma olarak isimlendirilir. Yaşanan olayın harikulâde olarak algılandığı bir durumda gösterilen gerilim reaksiyonları, olağandışı bir olaya verilen olağan reaksiyonlar olarak görülür. Çabucak sonrasında verilen reaksiyonlara bakarak önemli bir ruhsal rahatsızlıkla karşı karşıya kalındığına karar verilmesi yanlıştır. Yaşanan travmatik bir olay sonrası herkes gerilim yansıları gösterir; travmatik olay üzerinden 3 ay geçmeden TSSB tanısı uygun değildir. Yaşanan travmatik olaya birinci 3 ay içinde verilen yansılar akut gerilim tepkileridir ve olağandır. Bu müddetten sonra travmaya verilen yansılar hala devam ediyorsa travma sonrası gerilim bozukluğu tanısı alır. Yaşanılan ruhsal travmalardan sonra en sık görülen iki hastalık ise depresyon ve travma sonrası gerilim bozukluğudur. Depresyonun en sık görülen belirtileri isteksizlik, halsizlik, moral bozukluğu, uyku ve iştah bozukluğu ve hayattan zevk alamamadır.

TSSB’ da GÖZLENEN YANSILAR

Fizyolojik Reaksiyonlar:Yorgunluk, bitkinlik, uykusuzluk ve uyku sıkıntıları, çok uyarılmışlık, somatik yakınmalar, bağışıklık sisteminin bozulması, iştah kaybı.

Duygusal reaksiyonlar:Şok, endişe ve telaşlar. Olayı tekrar yaşamaktan korkma, yaralanmaktan ve ölmekten korkma, aileden farklı kalmaktan ya da yalnız kalmaktan korkma üzere. Keder, kendini suçlama, öfke ve huzursuzluk, anlaşılamama duygusu ve yabancılaşma, çaresizlik, gerginlik, sonluluk, ayrışma (dissosiyasyon), çökkünlük.

Bilişsel yansılar:Travmatik anıyı hatırlamada zahmet, vakit kavramının algılanmasındaki değişiklik: güya vakit duruyormuş ya da çok süratli geçiyormuş üzere algılamak. Travmatik olaya ait vakit sırasında karışıklık (bu durum bilhassa çocuklarda gözlenir), Travma/ şiddetli hayat olaylarını yordamaya ait işaretlere hassaslık. Görsel Çarpıtmalar yapılabilir: uzaklaşan manzara, artan ayrıntılar üzere. İşitsel Çarpıtmalar ise, zayıflayan sesler, güçlenen seslerdir. Gerçek dışılık ve rahatsız edici imgeler ve vücut algısında değişiklik meydana gelebilmektedir.

Kişilerarası Reaksiyonlar:Çok gerilim durumlarında meskende, okulda ya da işte arkadaşlık, eş ve ebeveynlik bağlarında ortaya çıkabilen güvensizlik, tedirginlik, artan çatışma eğilimi, içe kapanma, yalnız kalma, kendini reddedilmiş ya da terk edilmiş hissetme, uzaklaşma, önyargılı olma eğiliminde artış ve denetim etme gereksiniminde artış üzere durumlar yaşanabilmektedir.

TSSB Aşağıdaki Başka Bozukluklar ile Birlikte Görülebilir

  • Duygudurum Bozuklukları (örn., Major Depresyon)
  • Somatik (bedensel) hastalıklar, bedende ağrı ve sızılar
  • Panik Bozukluk
  • Obsesif Kompulsif Bozukluk
  • Fobiler
  • Uyuşturucu husus kullanımı, çok sigara ve alkol tüketimi

TRAVMA SONRASI GERİLİM BOZUKLUĞUNDA TEDAVİ

Toplumda ruhsal travma yaşayan birçok kişi olmasına karşın bunlardan hepsi travma sonrası gerilim bozukluğu yaşamaz, fakat bir kısmı yaşar. Bu da kimi şahıslarda hastalığa bir yatkınlık olabileceğini, ya da kimilerinin hastalığa karşı daha sağlam olduğunu düşündürür. Travmaya karşı verilen reaksiyonlar ve belirtiler üç ayı geçerse ve vakit içinde azalmak yerine hayatı tesirler hale gelirse ruhsal takviye alınması gereklidir. Travma Sonrası Gerilim bozukluğu, bireye ve ailesine büyük problem veren ama tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır. Ruhsal tedaviler ortasında tesirli olduğu gösterilen tedavi tipi ise bilişsel-davranışçı tedavi ismi verilen yoldur. Bu tedavi ile kişinin travma belirtilerinin sürmesine neden olan yanılgılı fikirlerinin sağlıklı niyetlerle değiştirilmesi amaçlanır. Ayrıyeten kaygı nedeniyle kaçındığı durumların üstüne gitmesi sağlanarak bu durumlarda yaşadığı dehşetin azaltılması sağlanır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir